Cha thánh Phaolô Thánh Giá sinh ngày 03 tháng 01 năm 1694 tại Ovada, nước Ý. Từ nhỏ, ngài được tiếp nhận một nền giáo dục đạo đức từ gia đình. Mẹ ngài thường xuyên dạy dỗ con cái bằng Lời Chúa, kể chuyện hạnh các thánh và đặc biệt mẹ ngài thường chia sẻ cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu cho ngài nghe. Chính vì thế, khi còn là một cậu bé, ngài đã có một lòng yêu mến Thánh Giá và khao khát cùng chia sẻ nỗi đau trên Thánh Giá với Chúa Giêsu.
Thời gian trôi qua, cha thánh Phaolô Thánh Giá ngày càng yêu mến cuộc sống khó nghèo và cầu nguyện. Ngài từng chia sẻ với cha linh hướng rằng ngài muốn trở thành một vị ẩn tu để có thể kết hợp mật thiết và cảm nghiệm sâu sắc hơn về tình yêu của Chúa Giêsu.
Năm 1720, Thiên Chúa đã gọi cha thánh Phaolô Thánh Giá qua việc cho ngài thấy một thị kiến. Trong thị kiến, cha thánh Phaolô Thánh Giá thấy mình mặc một tu phục màu đen, trên ngực có Thánh Giá màu trắng và bên dưới có tên Cực Thánh của Chúa Giêsu. Sau đó, ngài dành nhiều thời gian cầu nguyện để hiểu rõ điều Thiên Chúa muốn nơi ngài, đồng thời ngài đã trình bày với cha linh hướng và Giám mục địa phương về những kinh nghiệm thiêng liêng của mình với khao khát thành lập một dòng tu mới.
Sau một thời gian dài phân định và tìm hiểu, cuối cùng Giám mục Gattinara đã đồng ý cho cha thánh Phaolô mặc tu phục như ngài đã thấy trong thị kiến và bước vào đời tu. Ngày 22 tháng 11 năm 1720, cha thánh Phaolô Thánh Giá nhận áo dòng từ Giám mục Gattinara và bước vào tĩnh tâm bốn mươi ngày. Trong bốn mươi ngày tĩnh tâm, ngài dành hết thời gian để cầu nguyện, để chiêm ngắm sự Thương Khó của Chúa Giêsu và đồng thời dưới sự linh hứng của Chúa Thánh Thần, ngài đã soạn thảo luật dòng và viết nhật kí thiêng liêng.
Sau bốn mươi ngày tĩnh tâm, cha thánh Phaolô Thánh Giá bắt đầu công cuộc xây dựng dòng Thương Khó Chúa Giêsu. Những khó khăn chất chồng, những chặng đường ngài đi có máu, mồ hôi và nước mắt đã đổ xuống nhưng vì khao khát thiết lập một dòng tu loan truyền sự Thương Khó của Chúa Giêsu, ngài đã làm việc miệt mài và dâng hiến hoàn toàn cuộc đời mình cho sự quan phòng của Thiên Chúa.
Sự dấn thân phụng vụ của cha thánh luôn hăng say và nhiệt thành cho tới khi ngài nằm xuống vào ngày 18 tháng 10 năm 1775. Ngày ngài trở về Nhà Cha, ngài đã có thể mỉm cười hạnh phúc và an bình ra đi vì sau bao cố gắng những thành quả, những trái ngọt đã đến với ngài và với dòng Thương Khó Chúa Giêsu.
Thiên Chúa đã gọi cha thánh Phaolô Thánh Giá một cách đặc biệt và ngài cũng đã đáp trả tiếng gọi đó cũng hết sức đặc biệt. Chính vì thế, trong suốt tám mươi mốt năm lữ hành và năm mươi năm theo đuổi thị kiến và thành lập dòng, ngài đã thành lập được mười hai cộng đoàn nam và một cộng đoàn nữ và có trên hai trăm tu sĩ Thương Khó đã dấn thân theo cha thánh và sống linh đạo dòng Thương Khó Chúa Giêsu.
Sau 92 năm, kể từ ngày mất, ngày 29 tháng 06 năm 1867, cha Phaolô đã được Đức Thánh Cha Piô IX tuyên phong lên bậc hiển thánh.
