KHI SỰ SỐNG DẦN KHÉP LẠI

KHI SỰ SỐNG DẦN KHÉP LẠI
(Gặp gỡ những bệnh nhân giai đoạn cuối trong khoá mục vụ chăm sóc bệnh nhân lâm sàng CPE)

Có lẽ không nơi nào khiến con người đối diện với sự thật về cuộc sống rõ ràng cho bằng phòng bệnh của những bệnh nhân đang ở giai đoạn cuối. Nơi ấy chẳng còn một kế hoạch rõ ràng và lớn lao cho ngày mai hay những ngày sau, không còn những tham vọng hay cuộc đua của danh vọng. Chỉ còn lại con người với chính sự mong manh của phận người, với những hơi thở khó nhọc, những cơn đau kéo dài, những tiếng máy móc và những câu hỏi không dễ tìm được câu trả lời.

Trong những ngày đến Biên Hòa – Đồng Nai, Chúng tôi – các tu sĩ đến từ Dòng Thương Khó Chúa Giêsu có cơ hội gặp gỡ, tiếp xúc và đồng hành với các bệnh nhân trong hoàn cảnh ấy của Khu bệnh G trong khuôn viên của Dòng Thánh Gioan Thiên Chúa trong khóa Mục vụ Lâm sàng Bệnh nhân CPE. Qua những ngày ấy, tôi có dịp ở lại và lắng nghe họ chia sẻ. Có người buồn phiền vì biết mình không còn sống được bao lâu; có người chán nản vì những cơn đau dày vò suốt ngày đêm; có người hối hận vì không chăm sóc bản thân để mình rơi vào hoàn cảnh bi đát này; có người thân lo lắng và ngày đêm túc trực; nhưng cũng có những người bình an đón nhận và dâng cho Thiên Chúa những lắng lo và đau đớn...

Tôi đến và ở đó, không thể mang cho họ câu trả lời cho đau khổ. Tôi cũng không thể lấy đi bệnh tật hay kéo dài thêm cho họ sự sống nhưng tất cả trong sự quan phòng của Chúa và nỗ lực của người bệnh, Điều duy nhất tôi làm là trao tặng sự hiện diện của bản thân, một đôi tai lắng nghe họ tâm sự và một con tim thổn thức đồng cảm để mỗi lúc bên Chúa tôi sẽ cầu nguyện cho họ. Những ưu tư của họ không còn là tiền bạc, quyền lợi... nhưng là gia đình và những người thân yêu, là những ước mơ trước đây còn dang dở, là những lần sai lỗi chưa kịp sữa chữa hay những bất hòa chưa kịp hàn gắn.... Qua những câu chuyện với họ, tôi hiểu rằng, đến cuối cuộc đời, điều còn lại là những gì chúng ta chưa kịp vun đắp trong tương quan giữa người với người chứ không phải là những gì chúng ta sở hữu.

Có những bệnh nhân hối hận chia sẻ: “Giá như chú biết chú trọng sức khỏe một chút, không bỏ bê ăn uống thay vì suốt ngày chỉ dùng nước ngọt và hút thuốc....” Có người thì bảo: “Giá như được chết sớm hơn thay vì sống lay lắt như thế này mệt lắm con à, lại làm khổ vợ con chăm sóc và kiệt quệ tiền bạc ....” Nhiều, nhiều lắm những lời nói chân thành xuất phát từ chính con tim và cuộc đời của người bệnh để rồi trong lòng họ chất chứa bao tiếc nuối. Người chỉ mong được về nhà ăn những bữa cơm với người thân, người mong được bước đi khỏi chiếc giường, người mong đêm về tìm được một giấc ngủ đúng nghĩa .... Những ước nguyện thật bình dị nhưng chất chứa cả một cuộc đời mà với những người khỏe mạnh chúng chẳng là gì vì nó vốn dĩ hiển nhiên.

Từ đó, tôi nhìn lại chính mình. Tôi đã bao lần mải miết với chương trình học hành, công việc và sứ vụ, những dự tính tương lai mà quên mất những khoảnh khắc hiện tại đang trôi qua từng ngày. Bao lần tôi nghĩ mình còn nhiều thời gian để sống, để học và làm việc, để thực hiện những ước vọng tương lai... mà bỏ bê những yêu thương, quan tâm chân thành trong khi chẳng ai hay biết ngày mai liệu có còn tới hay không với mình?

Gặp gỡ và sống với những bệnh nhân giai đoạn cuối cũng giúp tôi ý thức lại một sự thật hiển nhiên: con người chúng ta đều hữu hạn. Con người chúng ta sinh ra, lớn lên, trưởng thành, già đi rồi lại chết. Cái chết không phải là điều bất thường hay xấu xa nhưng là cái đích nơi trần gian của mỗi người. Điều khác biệt là cách mỗi người chúng ta đã sống như thế nào trước khi cái chết đến mà thôi. Đáp án cho câu hỏi ấy chính ở mỗi người – mỗi người trả lời bằng chính cuộc sống của mình.

Chính sự hữu hạn ấy lại giúp chúng ta ý thức và làm cho những ngày chúng ta sống nên quý giá. Mỗi cuộc gặp gỡ đều có thể là lần cuối cùng. Khi ý thức điều đó, chúng ta sẽ biết trân trọng hiện tại hơn, biết yêu thương nhiều hơn và bớt lãng phí cuộc đời vào những cuộc chơi, những điều vô nghĩa không thật sự cần thiết. Họ dạy chúng ta biết sống chậm hơn, yêu thương nhiều hơn để khi nhìn lại chúng ta sẽ không phải thốt lên rằng: “giá như tôi ....”

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn cái chết chỉ trong nhãn quan của con người, cái chết thực sự là một điều đau khổ và sợ hãi vì nó lấy đi của con người tất cả những gì họ gây dựng. Đức tin Công giáo mở ra cho con người một chân trời khác đầy hi vọng. Trong đức tin Tông truyền của Giáo Hội, chúng ta tin rằng cái chết không phải là dấu chấm hết nhưng là cánh cửa để mở ra cuộc sống mới trong Thiên Chúa Tình Yêu. Đức Kitô đã đi quan đau khổ, chết trên thập giá và sống lại sau ba ngày đã mở ra con đường cứu độ cho nhân loại để những ai tin vào Ngài và bước đi trên con đường Ngài đã đi sẽ tìm thấy ý nghĩa và sự sống đích thực. Vì thế, đối với người kitô hữu, cái chết không đáng sợ nhưng nó mở ra cuộc gặp gỡ với Đấng Tối Cao.

Chính nhờ niềm tin ấy giúp tôi hiện diện với những bệnh nhân, cách riêng những người đang trong giai đoạn cuối cách bình an hơn. Tôi không cố gắng giải thích vì sao họ phải chịu đau khổ, bởi có những nỗi đau khổ vượt quá tầm hiểu biết và khả năng giải quyết của con người. Thay vào đó, tôi muốn họ cảm nhận được một điều an ủi nhỏ bé rằng, ngay cả trong những ngày đen tối, yếu đuối nhất thì họ vẫn được Thiên Chúa yêu thương, vẫn là những con người có phẩm giá như bao người và không bao giờ bị bỏ rơi. Có lúc tôi cũng không biết nói gì với họ, chỉ lặng lẽ ngồi bên cạnh và lắng nghe những tiếng than thở, những ánh mắt cảm thông dành cho họ lúc nhăn mặt, lúc cố gắng trở tư thế vì đau đớn .... Có lẽ trong những khoảnh khắc ấy, không cần nói, chỉ cần hiện diện với họ là trở thành ngôn ngữ của tình yêu và cảm thông. Đôi khi, điều họ cần là những người sẵn sàng ngồi đó với họ trong những ngày cuối đời để họ không cô đơn trên hành trình sắp đi đến hồi kết của kiếp người. Tôi tin như thế và tin rằng, bất kì ai trong hoàn cảnh ấy cũng không muốn đơn độc chiến đấu trong cuộc chiến cuối cùng của kiếp người.

Rời khỏi các khu Nội trú bệnh nhân, rời khỏi khu vực của những chiến binh đang chiến đấu với bệnh tật trong giai đoạn cuối về với cuộc sống thường ngày, cảm xúc tôi thật khó tả và có phần cảm thấy ngỗn ngang những suy tư. Thế nhưng, tôi không cảm thấy bất lực vì giới hạn của con người và không thể giúp họ giảm bớt cơn đau đớn nhưng mang một tấm lòng biết ơn. Chính những người bệnh đang trong những ngày cuối của cuộc đời giúp tôi học được những bài học quý giá về cuộc sống. Họ giúp tôi ý thức sự mỏng manh của kiếp người, giới hạn ấy giúp tôi trân quý cuộc sống hiện tại hơn. Họ giúp tôi nhận ra rốt cuộc thứ còn lại sau cùng là tình yêu thương giữa người với người. Hơn hết, bài học về sự phó thác của họ trong sự quan phòng của Thiên Chúa giúp tôi luôn ý thức về nơi mình thuộc về và nơi mình muốn đến để cái chết không còn đáng sợ nhưng là cửa ngõ để tôi và tất cả mọi người có thể đón nhận cách bình an và hướng đến hạnh phúc vĩnh cửu nơi Nước Hằng Sống – nơi không còn nước mắt và đau khổ.

Lâm Đồng, tháng 8 năm 2026
Antôn Trần