“Chúng tôi điên dại vì Đức Kitô” (1Cr 4,10), thoạt tiên giọng văn xem ra có vẻ mỉa mai tự giễu, nhưng ẩn sau đó, thánh Phaolô khuyên nhủ rằng tất cả những ai muốn theo Chúa Kitô đều phải trở thành điên dại hết, bởi vì họ chấp nhận một hệ giá trị khác hẳn với thói đời. Người đời chạy theo tiền tài, danh vọng, quyền lực, địa vị, khoái lạc. Vì vậy, những ai đề cao đức khó nghèo, khiêm nhường, nhẫn nhục, hy sinh, khiết tịnh, đều bị coi là dại dột, thậm chí là điên rồ. Khỏi nói ai cũng biết, các tu sĩ đều là những người điên dưới con mắt của thế gian.
Vậy các tu sĩ là ai, và hệ giá trị mà họ theo đuổi đem lại cho họ điều gì?
Thật dễ dàng định nghĩa rằng tu sĩ là những người khấn giữ ba lời khuyên Phúc Âm: khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục. Song nếu chỉ có thế thì đâu còn gì đáng nói. Điều cốt yếu nhất làm cho cuộc đời tu sĩ có ý nghĩa là việc sống các lời khấn đó, ngõ hầu họ trở nên chứng nhân cho sự hiên hữu của Nước Trời ngay tại trần thế này, và làm chứng rằng ơn cứu độ của Chúa Kitô đã đem lại một đời sống mới và vĩnh cửu (Lumen Gentium, số 44). Động cơ đích thực của đời sống tu trì là muốn đáp lại lời mời gọi của Thiên Chúa và muốn triệt để được nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô (x. Rm 8,29). Động cơ đích thực là vậy và chỉ có vậy mà thôi. Chính vì vậy, người tu sĩ phục vụ mọi người như Chúa Kitô đã từng phục vụ, yêu như Chúa đã từng yêu để chiếu giãi lòng nhân từ của Chúa, đem lại niềm vui và bình an cho tha nhân. “Các tu sĩ trung thành với lời khấn của mình và vì Chúa Kitô, từ bỏ mọi sự để theo Ngài như một điều cần thiết duy nhất, lắng nghe lời Ngài và lo lắng đến những gì thuộc về Ngài.” (Perfectae Caritatis, số 5)
Khó nghèo là nhân đức mà nhờ đó, người tu sĩ được san sẻ sự nghèo khó của Chúa Giêsu Kitô, Đấng “vốn giàu sang phú quý, nhưng đã tự ý trở nên nghèo khó vì anh em, để lấy cái nghèo của mình mà làm cho anh em trở nên giàu có.” (2Cr 8,9). Tu sĩ trút bỏ mọi lo lắng về của cải trần thế để trọn bề phó thác vào bàn tay quan phòng đầy yêu thương của Cha trên Trời. Sống khó nghèo là phương thế để gầy dựng một cộng đoàn yêu thương mà trong đó mỗi người đều có ích cho nhau và cần đến nhau.
Khiết tịnh “vì Nước Trời” (Mt 19,12) là một hồng ân cao cả do Chúa Cha khởi xướng và là công trình liên lỉ của Chúa Thánh Thần. Đức khiết tịnh là tình yêu noi gương Đức Kitô, Đấng vì yêu thương nhân loại đã hiến thân làm giá chuộc muôn người. Đức khiết tịnh là tình yêu phục vụ của Đức Kitô mà các tu sĩ được mời gọi hãy cúi xuống, ủi an và chữa lành những đau khổ về thể lý, tâm lý và tâm linh nơi những anh chị em xung quanh. Thật vậy, đức khiết tịnh mang lại tự do cho trái tim người tu sĩ theo một cách thế đặc biệt, giúp họ từ bỏ tình yêu dành cho một người mà hướng tới muôn người. Sống đức khiết tịnh như thế, người tu sĩ được đưa dẫn tới một cung cách mới để yêu thương, trở thành dấu chỉ đặc biệt của đức ái trọn hảo và có khả năng mở hết lòng mình ra cho anh chị em.
Khi tuyên khấn vâng phục, các tu sĩ tận hiến ý chí tự do của mình như lễ vật dâng lên Thiên Chúa, nhờ đó họ noi gương Đức Kitô, Đấng đã đến để làm theo ý Chúa Cha (x. Ga 4,34), và đã trải qua đau khổ để học được thế nào là vâng phục (x. Hr 5,8). Các tu sĩ khiêm tốn vâng phục trong tình yêu mến, vận dụng tất cả những khả năng và ân sủng Chúa ban để chu toàn các phận vụ được giao phó với ý thức mình đang góp phần xây dựng Nhiệm Thể Chúa Kitô theo như thánh ý Thiên Chúa. “Như thế, đức vâng lời trong đời tu chẳng những không làm hạ phẩm giá, nhưng còn giúp nhân cách được trưởng thành nhờ phát huy tự do của con cái Thiên Chúa” (Perfectae Caritatis, số 14).
Đời sống cộng đoàn là một trong những đặc tính riêng của ơn gọi thánh hiến. Được mời gọi tiến đến đức ái trọn hảo, các tu sĩ theo đuổi sự trọn lành trong tình huynh đệ nơi cộng đoàn. Theo gương Giáo Hội sơ khai với số tín hữu đông đảo những chỉ có một lòng một ý (x. Cv 4,32), các tu sĩ mang lấy gánh nặng của nhau, duy trì và nuôi dưỡng các mối tương quan huynh đệ. “Khi hình thành nên cộng đoàn với những người anh em không do chúng ta chọn mà do Đức Kitô ban cho, chúng ta tỏ cho mọi người thấy ý nghĩa sâu sắc của tình yêu nhân loại và mục đích tối thượng của tình yêu ấy, đó là Thiên Chúa là tất cả trong mọi người. Dù có những quan điểm khác nhau, nhưng chúng ta vẫn phải chứng minh rằng lời cầu nguyện của Chúa Giêsu ‘xin cho tất cả nên một’ (Ga 17,21) là điều có thể thực hiện được trên thế gian này” (Hiến pháp Dòng Thương Khó Chúa Giêsu, số 17).
Cách riêng, các tu sĩ Dòng Thương Khó Chúa Giêsu tuyên khấn một lời khấn nữa, đó là “khắc sâu trong lòng với tình mến cuộc Thương Khó của Chúa và dùng lời nói cũng như việc làm để quảng bá sự Thương Khó ấy” (Hiến pháp Dòng Thương Khó Chúa Giêsu, số 96). Sự Thương Khó và cái chết ấy không đơn thuần là những sự kiện lịch sử. Đó là những thực tại đang xảy ra cho con người thuộc thế giới hôm nay, những người “đang chịu đóng đinh” bởi những bất công, xung đột, tranh chấp, bởi sự thiếu tôn trọng sự sống và phẩm giá con người. Các tu sĩ Thương Khó làm cho mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô trở thành trung tâm của đời mình. Điều này đòi hỏi mỗi tu sĩ phải quảng đại và can trường dấn bước theo Đức Kitô chịu đóng đinh vì ai muốn được tham dự vào vinh quang phục sinh của Đức Kitô thì cũng phải được dìm vào trong cái chết của Ngài (Hiến pháp Dòng Thương Khó Chúa Giêsu, số 64-65).
Tiêu chuẩn tối hậu của đời thánh hiến là sống theo giáo huấn của Tin Mừng trên đường bước theo Đức Kitô (Perfectae Caritatis, số 2). Vì thế, để gắn bó với Chúa, tu sĩ cắt đứt những ràng buộc ngăn trở mình thuộc trọn về Chúa. Đây là một sự liều lĩnh kinh khủng. Liều lĩnh của sự nghèo khó trong mọi lãnh vực: không của cải riêng tư, không mái ấm gia đình, không tự do độc lập. Bằng việc tuyên khấn sống các lời khuyên Phúc Âm, các tu sĩ, dù đang sống và hoạt động trong bất cứ môi trường nào, cũng đang trang điểm cho Hiền Thê Đức Kitô bằng sự kiên trì và khiêm tốn trung thành với hồng ân thánh hiến và bằng thái độ quảng đại phục vụ mọi người để làm cho sự thánh thiện của Giáo Hội nên phong phú hơn, cũng như để vinh danh Thiên Chúa hơn (Lumen Gentium, số 46-47).
Tập Sinh J.M. Tài
