Đã là một người trưởng thành thì không thể nào tránh né được sự cô đơn. Cô đơn vì thiếu vắng, cô đơn vì lẻ loi, cô đơn vì sự đi ngược với dòng đời. Vậy cô đơn là gì? Mà ai cũng phải trải qua.
Cô đơn (đơn côi) là lẻ loi, trơ trọi, quạnh quẽ, hắt hiu. Cô đơn thật đáng sợ! Tuy nhiên, cũng nên phân biệt: Cô đơn có thể là một mình, nhưng một mình (alone) chưa hẳn là cô đơn (lonely). Cô độc không đáng sợ bằng cô đơn. Có những người sống một mình nhưng không cô đơn, họ có niềm đam mê chân chính nào đó (nhạc, thơ, họa, dịch thuật, nghiên cứu). Có những người ở giữa nhiều người mà vẫn cảm thấy cô đơn. Nỗi cô đơn tâm hồn nguy hiểm hơn sự cô đơn thể lý hoặc ngoại cảnh.
Nếu không có gì để “làm bạn” thì cô đơn thật kinh khủng, nó sẽ làm cho người ta chết dần chết mòn, chưa chết về thể lý thì cũng chết về tinh thần. Nỗi cô đơn như loại virus độc hại. Khoảng cô đơn trở nên như mênh mông hơn mỗi khi màn đêm buông xuống. Ca dao đã bộc bạch thay cho những tâm hồn cô đơn:
Đêm khuya nằm nghĩ sự tình
Xót xa sự thế, thương mình cô đơn
Sa mạc rộng rãi và trống trơn, nhưng sa mạc chưa chắc là miền cô đơn. Trong cuộc sống, đặc biệt là đời sống tâm linh, người ta rất cần có những “khoảng lặng”, phải biết vào “miền sa mạc tâm hồn” để hồi phục sau thời gian mệt nhọc, hao tâm tổn lực, đặc biệt là để gặp được chính Đức Kitô. Miền sa mạc đó là những lúc chúng ta cầu nguyện riêng, nhất là buổi tối, và những dịp tĩnh tâm.
Khi cô đơn, một ngày cũng vẫn 24 giờ, nhưng người ta cảm thấy như nó dài hơn nhiều. Sự cô đơn có thể xảy ra ở mọi nơi và mọi lúc. Hai bờ sông luôn đối diện nhau, gần mà vẫn xa, vì chẳng bao giờ gặp nhau. Con người với nhau đôi khi cũng có tình trạng này. Cùng ở trong một gia đình, một cộng đoàn, một nhóm ra vào nhìn thấy nhau hàng ngày mà vẫn khó “gặp nhau”. Gần nhau về thể lý nhưng xa nhau về tâm hồn – bằng mặt mà không bằng lòng. Khoảng cô đơn này thật đáng sợ!
Có nhiều lý do khiến người ta cảm thấy cô đơn với nhiều mức độ khác nhau: Bị mất mát (cha, mẹ, thân nhân), bị thất vọng, bị xa lánh, bị tình phụ, bị hàm oan, bị ghen ghét, bị chê trách, bị chơi gác, bị lợi dụng, bị phản bội, bị bỏ rơi,… Nói chung là đủ thứ “bị”. Con người là vậy, yếu đuối, kém cỏi, mỏng dòn, cứ tưởng Thiên Chúa làm ngơ hoặc “ngủ quên”, bỏ mặc chúng ta chống chọi với bao nỗi gian khổ ngay trong nỗi cô đơn cùng cực. Nhưng không, Ngài vẫn hiện diện và đồng hành với chúng ta trong mọi biến cố của cuộc đời dù lớn hay nhỏ, dù quan trọng hay bình thường. Thánh Augustinô đã nói: “Ngài có đó khi ta tưởng mình cô đơn, Ngài nghe ta khi chẳng ai đáp lại, Ngài thương ta khi mọi người hững hờ”.
Dù là người phàm hay Thánh nhân và ngay cả chính Thiên Chúa cũng phải gặp sự cô đơn. Nỗi cô đơn của Chúa Giê su trong vườn cây dầu “Tâm hồn thầy buồn đến chết được” (Mt 26,38). Nỗi cô đơn quá lớn khiến nhân tính của Ngài như chết đi được, đến nỗi Ngài đã toát mồ hôi máu. Theo nhân tính, Ngài cũng run sợ. Tuy nhiên, Ngài đã chiến thắng chính mình: “Xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha” (Mt 26,39)
Trên Núi Sọ, Chúa Giê su đã phải chống chọi với sự cô đơn một mình khi các môn đệ luôn đi theo người mà bây giờ các ngài lại bỏ đi vì sợ hãi. Nỗi cô đơn của Ngài đã dâng cao tột đỉnh đến nỗi phải thốt lên: “Lạy Chúa, lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con? Lạy Chúa, Ngài nỡ lòng ruồng bỏ con sao?” (Mt 27,46). Mọi biến cố của Chúa Giê su trên hành trình tâm linh và cuộc lữ hành trần gian này của chúng ta cũng diễn biến tương tự. Thánh Phêrô căn dặn: “Mọi âu lo hãy trút cả cho Người, vì Người chăm sóc anh em” (1Pr 5:7). Chúng ta luôn sống dồi dào trong Đức Ki tô. Ai làm những điều đẹp Ý Chúa thì sẽ không phải cô đơn (x Ga 8:29). Thật vậy, có những lúc Chúa Giêsu cô độc nhưng Ngài không cô đơn, vì Chúa Cha luôn ở với Ngài (x Ga 16:32).
Trong tình yêu thương liên đới Kitô giáo, chúng ta hãy cầu xin cho những người cô đơn được cảm thấy Chúa gần gũi và nhận được sự trợ giúp của tha nhân. “Chính lúc quên mình là lúc gặp lại bản thân.” (Kinh Hòa Bình, Thánh Phanxicô Assisi)
Chẳng có sự cô đơn nào kéo dài mãi, hãy đến với Mẹ Maria qua tràng chuỗi mân côi chúng ta cảm nghiệm sự yêu thương và nâng đỡ của Thiên Chúa qua Mẹ Maria. Và đó cũng chính là sự cứu độ của các linh hồn và cho cả chúng ta.
Xin mặc cho con tâm tình cô đơn, nghĩa là biết ở lại một mình với Chúa trong mọi hoàn cảnh sống của cuộc đời con.
