Lucky Money: Lì xì Hay Không Lì xì ?

“Lucky money, lucky money…”(tiền may mắn – tiền lì xì) là cụm từ mà rất nhiều người Việt Nam nhắc tới mỗi dịp Tết, dường như nó như câu cửa miệng của rất nhiều người khi chúc Tết. Có thể nói, “Tiền lì xì” là một khái niệm đã đi sâu vào trong tư tưởng, lối suy nghĩ của người Việt, hay thậm chí chúng ta có thể gọi là một văn hóa ngày Tết mà đối với nhiều người, nó phải có.

Vậy, “Tiền lì xì” xuất phát từ đâu? Lì xì là từ phiên âm của  利市 “Lợi Thị” trong tiếng Trung Quốc,  với ý nghĩa là được lợi, có tiền, may mắn. Vì vậy tiền lì xì sẽ có ý nghĩa là tiền đem đến may mắn, điều lành, những điều tốt vào dịp đầu xuân. 

Tương truyền có con yêu quái xuất hiện đêm giao thừa để xoa đầu các em nhỏ làm chúng sốt cao và bị ngớ ngẩn. Một lần, 8 vị tiên đi ngang thấy vậy liền hóa thành những đồng tiền nằm bên chỗ mấy đứa trẻ, cha mẹ chúng cũng đem gói những đồng tiền này vào tấm vải đỏ để xua đuổi yêu quái. Không ngờ điều đó lại thật sự hữu dụng. Khi con quái vật đến, những đồng tiền lóe lên khiến nó sợ phải bỏ chạy.

Câu chuyện này nhanh chóng lan truyền khắp nhân gian. Từ đó, mỗi lần Tết đến, người ta lại bỏ tiền vào trong những cái túi màu đỏ tặng trẻ con, để trẻ chóng lớn và khỏe mạnh và hành động đó chính là lì xì, hay còn gọi là mừng tuổi đầu năm mới.

Ý nghĩa của bao lì xì mừng tuổi không nằm ở số tiền bên trong, mà nó quan trọng về mặt thiện ý, ý nghĩa tốt đẹp cho một năm mới. Tiền mừng tuổi thường sẽ chỉ là số tiền nhỏ, gồm cả tiền lẻ và chẵn được bỏ vào phong bao màu đỏ, vàng kín đáo, ngụ ý tiền đó sẽ dư mãi ra. Người nhận được bao lì xì dù là trẻ em hay người lớn đều rất vui vẻ và thích thú.

Thế nhưng việc lì xì, mừng tuổi dường như đang bị biến tướng theo năm tháng bởi lối sống thực dụng và vật chất lên ngôi. Nhiều phong bì dày cộm cũng ngượng ngùng mang ý nghĩa lì xì. Những món quà tiền triệu, tiền tỉ cũng bị ngượng ép thành quà mừng tuổi cho các sếp,v.v.

Mới đây, đạo diễn Lê Hoàng có phát biểu rằng tiền lì xì như một cái nợ. Điều này cũng gây tranh cãi từ hai chiều. Một số ủng hộ ý kiến này và một số thì không. Theo anh Lê Hoàng, tiền lì xì làm cho nhiều người không dám đi thăm bạn bè, hay những người công nhân lòng nặng trĩu khi bước về quê,…

Với tôi, lòng sẽ nặng, mối thân tình có thể sẽ đứt, và sẽ áp lực cho nhiều người khi người ta quá đặt nặng giá trị tiền lì xì, khiến tiền lì xì trở nên gánh nặng và bắt buộc, hay như tết là dịp để người ta thu gom tiền lì xì nhằm “làm giàu” cho mình. 

Những bạn của tôi thường chọc nhau bằng việc chế lời bài hát Mừng Tuổi Mẹ của nhạc sĩ Trần Long Ẩn rằng: “Mỗi mùa Xuân sang, nghĩa trang gần hơn một đoạn !” Có lẽ đó là một trong những lý do khiến nhiều người lớn sợ tết vì mình bị già đi, cộng thêm bao nhiêu nỗi lo lắng nhân dịp Xuân về. Thế nhưng đối với các em nhỏ thì rất thích tết, vì đây là dịp để các em được mặc đồ mới, được nhận tiền lì xì, và là dịp để các em thu gom tích luỹ cho mình. 

Tôi đã từng chứng kiến cảnh nhiều đứa trẻ nhận bao lì xì liền xé ra ngay để kiểm tra xem được bao nhiêu, và khi thấy số tiền tượng trưng (không nhiều) thì bĩu môi, mặt buồn xị, và thậm chí có đứa trẻ còn quăng cả tiền lì xì trước mặt người cho nữa. Đây là một hành động được xem là rất bất lịch sự, không xem trọng tấm lòng của người mừng tuổi. Điều này thật không đúng và nó đang bị biến tướng bởi đời sống thực dụng mà ra. Bởi Tiền mừng tuổi tuỳ vào khả năng kinh tế của từng người, nên tế nhị trong việc này là chuyện rất cần thiết.

Thiết nghĩ, các em nhỏ nên được các bậc cha mẹ dạy kỹ về điều này. Các em nên học biết về ý nghĩa của tiền lì xì là đồng tiền tượng trưng mà may mắn. Thế nên, bất cứ mệnh giá nào cũng đều đẹp cả. Tấm lòng người người đến với nhau nhân dịp đầu năm thì quan trọng hơn. Bên cạnh đó, các em cũng nên được học cách nhận bao lì xì. Các em có thể cất vào túi áo hoặc túi xách và hãy để cuối ngày rồi kiểm, để không bị “thất vọng” về người này người kia bởi mệnh giá của tiền lì xì. 

Khi nhìn nhận tiền lì xì là tiền tượng trưng, may mắn thì những cái thất vọng, những cái bĩu môi sẽ không còn, mà thay vào đó là niềm vui ngập tràn vì được đoàn tụ, được gặp nhau và chia sẻ tình thân với nhau trong dịp đầu năm. 

Cầu chúc mọi người một cái tết an vui, hạnh phúc, bình an… và không ai bị áp lực về tiền lì xì!

L.m Phaolô Nguyễn Xuân Vượng C.P.