Suy Niệm Lời Chúa Chúa Nhật Tuần XXVI Mùa Thường Niên - Năm A

Suy Niệm Lời Chúa Chúa Nhật Tuần XXVI Mùa Thường Niên - Năm A 
Tin mừng Mt 21, 28-32

Sám Hối hay Hối Hận? (μεταμέλομαι metamelomai)

Trong kinh nghiệm lái xe, khi lạc hướng, chúng ta thường phải quay đầu xe (U-turn) để trở về đúng hướng nếu hướng đi đó ngược lại với hướng chúng ta cần đến. Thế nhưng, trên nhiều chặng đường, chúng ta không được quay đầu xe mà phải đổi hướng từ từ, từng bước từng bước một. Dù là quay đầu hay đổi hướng, chúng ta đều nhận ra hướng đang đi là sai và cần có sự thay đổi để trở về với đúng hướng ban đầu. Trong Kinh Thánh, có lẽ chúng ta nghe nhiều đến từ μετάνοια metanoia, thường được hiểu là sám hối, hay thay đổi tận sâu trong tâm, như một lần quay đầu. Liệu rằng từ này có khác gì với μεταμέλομαι metamelomai, được hiểu theo nghĩa hối hận, như một ngã rẽ, được lặp lại trong Tin Mừng hôm nay?

Từ bài đọc I, hành động từ bỏ được nhắc đến với ý nghĩa chưa rõ là sám hối hay hối hận. Hành động từ bỏ này bắt nguồn từ nhận định: “Đường lối của Chúa Thượng không ngay thẳng.” Đây là một nhận định xem ra mang tính ngụy biện khi nhìn nhận sai vấn đề. Ví như một người chưa biết nhận ra sai trái, lầm lỗi của mình, hay biết mà không muốn nhìn nhận, liền đưa ra lập luận rằng chính giáo hội đã loại bỏ mình, đã sai trái, đã lỗi thời. Như thế, thay vì nhận ra đường sai trái của mình mà đẩy sai trái đó cho người khác, cho giáo hội. Thế nên, câu trả lời qua một câu hỏi phản tỉnh đã được đưa ra: “Phải chăng đường lối của Ta không ngay thẳng hay đường lối của các ngươi mới không ngay thẳng?” Phản tỉnh này giúp người công chính nhận ra mình trở thành người gian ác khi từ bỏ đường công chính. Khi đó, họ được mời gọi trở về để đi đúng đường về cõi sống. Cũng thế, người gian ác cũng được mời gọi từ bỏ điều bất chính để trở về sự sống. Sự từ bỏ để trở về có thể được hiểu là đang đi sai hướng nên cần quay đầu xe, hoặc thay đổi lộ trình để trở về đúng hướng.

Sự thay đổi này được diễn tả trong một thái độ hối hận qua bài Tin Mừng hôm nay. Hối hận làm rõ tương quan giữa suy nghĩ và hành động. Ví như người con cả, tuy nghĩ là không, là sai hướng, nhưng biết hối hận mà hành động, mà đi đúng hướng. Sự hối hận này diễn tả sự chuyển biến từ suy nghĩ đến hành động, từ điều bất chính sang điều công chính, từ sai trái sang đúng đắn. Quả là thế, ít có ai hối hận khi làm điều đúng đắn, có chăng là sự tiếc nuối vì hành động chưa có kết quả. Trong khi đó, sự hoán cải hay sám hối chỉ rõ ràng rằng người hành động đã sai từ trong tư tưởng đến việc làm, nên cần có một thái độ từ bỏ dứt khoát, cần có sự thay đổi từ bên ngoài lẫn bên trong. Hiểu ở mức độ này, Chúa mời gọi mỗi người hãy biết hối hận để có sự thống nhất trong tư tưởng, lời nói và hành động. Đừng như người con thứ hai, dạ vâng trước mặt nhưng rồi lại không làm gì.

Đến đây, có lẽ chúng ta nhớ đến câu chuyện về tính cách chung trong một câu chuyện vui. Người Mỹ khá là rõ ràng, đã nói là làm. Người Nhật thì nội tâm hơn, không nói mà làm. Người Trung Quốc thì như người con thứ, nói mà không làm. Còn người Việt thì sao? Có người cho rằng chúng ta như người con cả, nói một đằng, làm một nẻo. Hy vọng mỗi người chúng ta sẽ theo hướng tích cực là nói không làm nhưng rồi lại làm, chứ đừng ngược lại theo kiểu nói mà không làm. 

Đón nhận điều này, chúng ta nhận ra con đường chúng ta đang đi cần là đường ngay nẻo chính. Trên con đường đó, đôi khi chúng ta lạc quá xa, đi ngược với đường lối của Thiên Chúa, thì cần một thái độ thay đổi hoàn toàn, qua hành động ăn năn sám hối. Lắm lúc, chúng ta chỉ đang đi lệch hướng, nhất là khi suy nghĩ của chúng ta chưa phải là sự khôn ngoan của Thiên Chúa. Khi đó, chúng ta được mời gọi hãy biết hối hận, hãy lắng nghe lời khuyên của những người khôn ngoan. Khi đó chúng ta hãy nghe lời khuyên dành cho tín hữu Phi-líp-phê cũng như mỗi người chúng ta rằng: “Đừng làm chi vì ganh tị hay vì hư danh, nhưng hãy lấy lòng khiêm nhường mà coi người khác hơn mình.” Chúng ta hãy học sự khiêm nhường như Chúa Giêsu, “Người là Thiên Chúa nhưng đã hạ mình xuống.” Người đã dùng chính cái chết để học được bài học khiêm nhường.

Nguyện ước sao, mỗi người chúng ta biết nhận ra sự lệch hướng trong suy nghĩ của mình khi chưa theo ý Chúa, mà biết hối hận trong thái độ khiêm nhường để lắng nghe Lời Chúa, để điều chỉnh mà tiếp tục bước đi trên đường công chính.

Tslm Giuse Daminh Nguyễn Ngọc Tân, C.P.